Lütfen Tarayıcı Sürümünüzü Yükseltiniz.
 
BÖLÜM SPONSORU Egepen Egepen

Müzikten Mimarlığa: Dizisel Düşünmek

Müzikten Mimarlığa: Dizisel Düşünmek

yapi.com.tr/Efe Duyan



br/> Pierre Boulez’in diyagramı müziğin mimarlığa yaptığı yegane katkı mıydı yoksa? Bir şema ile temsil ettiği ses yansımasını mühim bir mimari kazanım olmamakla birlikte, kendi müziğinin mimarisidir.



Tek örnek bu mudur peki? Elbette hayır.
Le Corbusier’in Modulor için söylediklerini anımsamak yeterli olacaktır: “Bir dizi çatkıyı tamamıyla bestelemek ve bütünsellik yoluyla büyük yapısal senfonileri ulaşmak için bir ölçek.”

Müziğin kavramlarıyla harmonik bir ölçeklendirme dizgesini bir arada düşünüyor Le Corbusier.

















Neden Libeskind üçünücü bir örnek olmasın? Schönberg’in “Moses ve Aron”unu Yahudi Müzesi’nin tasarımında bir başlangıç noktası olarak kullanmamış mıydı? Evet, kullandı ve müziğin mimarlığın içine girmesini sağladı.

Ve bunu yapmış olan daha pek çok mimar var.

Yine de, müziğin yakın dönemlerde gelip dayandığı nokta ile mimarlığın ilişkisi, kişisel katkılardan ötedeymiş gibi görünüyor.

Markus Bandur da böyle düşünmektedir. “Aesthetics of Total Serialism”de [Bütüncül Diziselliğin Estetiği], diziselliği bir düşünme biçimi olarak tasvir eder. Mimarlıkta geçmişte nasıl kullanılmış olduğunu ele alır. Bundan böyle ucunun nereye varabileceğini tartışır.

Mimarlıkla müziğin bağlantısı, bu çerçeveden bakıldığında, yöntemsel bir düzlemde tarif edilmelidir. Özellikle II. Dünya Savaşı’ndan sonra müzikte gelişmeler, mimarlık için bir sıra olasılığın önünü açmış durumda. Anahtar sözcük, diziselliktir.

Dizisellik, Schönberg ve Weber’in on iki-ton tekniğini geliştirmelinin devamında, özellikle 1950’lerde artan bir ivmeyle gelişir. Günümüzde, yalnızca teknik bir besteleme süreci olmanın ötesine geçmiş, romantik bir öznellikten ve mekanik bir tekrardan çok daha fazlasını ifade eden bir tasarım yöntemi noktasına gelmiştir. İnsan ve doğaya dair bilgiyi, sanatta birleştirmek için bir olanak sunmaktadır. İnsan yaratımının tüm alanlarında, müzik kompozisyonundan arkitektonik tasarımlara kadar, dizgesel bir düzenleme için çeşitli nitelikler ve boyutlar öneriyor.

Dizisellik, müzikal elemanların bir küme veya kümlere ve bunların çeşitlemelerine göre önceden belirlenmiş bir dizgesellik içinde bir araya getirilmesi demek oluyor. Denetlenen ve çeşitlenen elemanlar notaların vurgusu, uzunluğu, dinamiği ve tonu gibi her tür müzikal nicelik olabilir. Daha genel ifade edilecek olursa, herhangi bir müzikal elemana uygulanmış herhangi bir dizidir.
Terminolojisini kümeler kuramından almanın yanı sıra ve kendini ifade etmek için de matematiksel bir dil de kullanılmaktadır.








Öncelikle, disiplinler-arası bir süreç olarak dizisel düşünme tekrarlama ve çeşitleme; simetri ve zıtlık ilkeleri üzerinden ve bu ilkeleri yöntemsel bir düzleme taşıyarak işler. Bandur’a göre “dizisel düşünme, biçimsel bir planın bileşenleri arasındaki ilişkiyi, benzeme ve farklılaştırma yoluyla geliştirmeye dayanan bu dört ilke ile birlikte düşünülmelidir.”

Buna göre her tasarım, alıgılayan için belli bir zamansal sıra içinde düşünülür. Bu anlamda mimarlık ile müzik birbirinden uzak görünmektedir. Müzik, çoksesli bile olsa, ardzamanlı olarak dinlenebilir ancak. Mimarlık ise, eşzamanlı bir yapı olarak görünmekle birlikte, kullanıcı veya gözlemci için yine ardzamanlı bir boyutta algılanabilmektedir ancak. Mekanları deneyimleme de zamanla ilişkilidir. Bu nedenle yalnızca kolonların tekrarı gibi cephe tasarımı düzleminde ele almamak gerekiyor dizisel düşünmeyi. Tasarımın tüm boyutları birbiri içinde ve birinin öncesinde ve sonrasında olarak düzenlenmesini anlamak önemli.

Tasarıma dair iki temel kavramın da, bütünsellik ve bileşenin, bir diz içinde kavrandığı durumlarda başkalaştığını görüyoruz.

Bir notayı, bir melodinin veya akorun bir parçası olarak düşünmek yerine bireysel bir bileşen olan değerlendirilmelidir. Günümüz mimarlığında da her mekansal noktanın kendine özgünlüğü ve tanımlılığı bulunmasına benzetilebilir bu yaklaşım. Her anın özerkliği vardırve mekanda boşluğun her yeri anlamlıdır. Geometrik bir karmaşıklık içinde yüzeylerin ve boşluğun ayrıksılığına değil, bir birine çeşitli bağlarla bağlanırken “kendilik”lerinden bir şey yitirmediklerine işaret edilmelidir.




Bütünlük kavramı da dizisellik anlayışı içinde dönüşüme uğrar. Dizilerin içindeki akış sayesinde, yapıtın başladığı ve bittiği noktalar yalnızca bir başlangıç ve bitiş noktası olmaktan çıkarlar. Bu durum, merkezin dağılmasına ve mekansal bileşenlerin daha üst düzey bir karmaşıklıkta düzenlenmesine olanak sağlar.

Boulez’e göre “Klasik tonal teknikler yerçekimi ile tanımlanabilecekken, dizisel düşünce sürekli bir genişlemeye denk düşmektedir.”

Bandur, diziselliğin kompozisyon üretimi sırasında kalıplardan sıyrılarak bileşenleri bir arada tutan radikal bir bütünsellik olduğundan bahsediyor.

Büyük oranda dekonstrüktivzm ile başlayan bir etkilenme sürecinin devam etmeyeceği sorulabilir. Eisenman ve Tschumi’nin tasarımların hissedilen bu “açık uçlu” tasarım tekniği müzikle mimarlık arasında sıkı bağlar da oluşturmakta. Günümüz mimarlık coğrafyasında biraz gezildiğinde, dizisellik sözcüğü ile çok karşılaşılmayacak da olunsa, bir çok paralelliğin gözden kaçmayacağı aşikar.

Dizisel düşünme bir yöntem sunmakla birlikte, bu yöntemin felsefi boyutları ve ürünü nasıl değişikliğe uğratılacağı düşünülmelidir. Markus Bandur bu soruları cevaplamaya çalışmakla birlikte, yer yer biçimci ilişkiler kurmanın ötesine geçememiş. Öte yandan, müzik ile mimarlık arasındaki benzerlerin üzerine gidilirken, farklılıkların da ciddi ciddi ele alınması gerekmektedir.

http://www.yapi.com.tr/haberler/muzikten-mimarliga-dizisel-dusunmek_40685.html

Read Comment Section
İlk Yorumu Siz Yapın
Gönder

Yorumum onaylandığında e-posta ile bildir.

E-posta adresimle bültenlere abone olmak istiyorum

REKLAM VERİN

Haber gönderin Hemen haber gönderin

Sosyal Medyada Yapi.com.tr:

Abone Ol Yapı sektöründeki tüm gelişmelerden en önce siz haberdar olmak isterseniz e-bültenimize abone olun.
Bülten arşivine erişmek için tıklayın

REKLAM VERİN

Ajanda
TAMAMI » Bugünkü Etkinlikler BUGÜN:
Herhangi bir etkinlik mevcut değil!