Hafta ortasında İstanbul’da bir toplantı yapıldı.
Adı kışkırtıcıydı: Avrupa Kültürü Nedir?
Bu adı duyar duymaz önce araştırmacı yazar Helmuth Uhlig’in yapıtını düşündüm: “Avrupa’nın Anası Anadolu.”
Sonra da Avrupa denilen yerin bitim çizgilerini (sınırlarını) kimin çizdiğini...
Lisede nasıl öğrettilerse öyle kalmış bu çizgiler hepimizin usunda...

Örneğin bu çizginin Boğaz’ın sularının ortasından geçmesini kim düşünmüştü?
Bu bir tarihçi miydi, yoksa bir coğrafyacı mı? Belki de bir politikacı...

(Osmanlı İmparatorluğu’nun egemenlik çizgileri Viyana önlerindeyken Avrupa’nın çizgileri nerede bitiyordu?)

Bir kıtanın bitim çizgilerinin saptanması politikacılara bırakılabilir mi?
Bir kültür adamının çizgileriyle bir politikacınınki çakışabilir mi?
Kültüre göre çizilseydi bugünkü gibi mi olacaktı bu çizgiler?
Düşünün, bugünkü Avrupa’nın kültürünün hemen hemen bütün kaynakları Anadolu’da değil mi?

Latin alfabesi denilen abecenin doğum yeri, kökeni, ilk kullanılışı Antakya yakınındaki Al Mina değil mi?
Profesör Dr. Johannes Nolle böyle olduğunu söyledi, bir süre önce Alman Arkeoloji Enstitüsü’ndeki konuşmasında...
Bu işin uzmanı, bilim etiği olan bir kişi böyle söylüyorsa ben inanırım doğrusu... İsterlerse bugün kendilerini Avrupalı sananlar inanmasınlar...

O konuşmasında bay Nolle benim de bildiklerimi sayıp döktü:
Coğrafyanın babası Strabon Amasyalı, tarihin babası Herodot Bodrumlu, Tales Miletli... İlk kez “Neden” diye soran Tales bu, öz be öz Anadolulu... Homer’in İzmirli olduğunu bilmeyen mi var?
İlk yazın (edebiyat) okulu Bergama’da değil mi?
Yaşar Kemal’in Anavarza’sında doğmamış mı Dioskurides? Eskil çağın en önemli eczacısı Dioskurides...
Bir tasara göre düşünülüp sonra gerçekleştirilen Priene nerede peki?
Söke’den az ileride değil mi?
Bunu Almanya’daki kent tasarımı dersimde öğrettiler...

Priene, kent topraklarının gerçekten eş paylaşım ilkelerinin uygulandığı bir kent... Bir sosyal-kültürel özeğin çevresinde düzenlenmiş... Agorası (çarşısı), okulu, hamamı, yönetim yeri(senatosu), tapınağı, tiyatrosuyla o çağda oturanlarına gerekli bütün donanımları verebilen bir yerleşme... Kent gibi kent işte...

Priene, daha o çağda, yeryüzünde pek çok yerde uygulanan kent tasarımı ilkelerinin ilk saptandığı, kimi kurallara bağlandığı yer. Bugünkü Newyork’ta bile izi var...

Haydi bakalım, kültüre göre çizin Avrupa’nın bitim çizgilerini!