Lütfen Tarayıcı Sürümünüzü Yükseltiniz.
 
BÖLÜM SPONSORU Egepen Egepen

İklimimizi Değiştiren İcat

Yazın sıcak günlerinde, kapalı yaşam alanlarında klima bulundurmak lüksten çok zorunluluk haline geldi. Peki vazgeçemediğimiz bu cihazlar hakkında ne biliyoruz? İşte olumlu ve olumsuz yanlarıyla 'serin dünyanın' portresi...

Radikal Gazetesi
İklimimizi Değiştiren İcat

Zamanla teknolojik bir evrim geçirerek günümüzde klimaya dönüşen yapay soğutma sistemlerinin tarihi antik çağlara dayanıyor. Bunun ilk örneklerinin görüldüğü Eski Roma döneminde halk, evlerinin kapısına astıkları ıslak hasırları kullanarak serinlerdi. Ancak sıcak havada kapı önünde asılı duran hasırlar çabuk kuruyor ve bunların sık sık değiştirilmesi gerekiyordu. Sonraları yaşam alanlarında mimari bir değişikliğe gidilerek, hava akımlarının evin içine girmeden önce avluda bulunan fıskiyelerin arasından geçmesi sağlanmaya başladı. Ticari faaliyetlerinin artmasıyla birlikte, Hindistan’da kullanılan ve halkın ‘punkah’ adını verdiği bir çeşit yelpaze Avrupa’ya getirildi. Hava akımlarının önüne asılan bu küçük yelpazeler topluluğu, sıcaktan bunalan insanlara doğal bir şekilde serinleme imkanı sunuyordu. Zamanla bu yöntem de gelişti ve buz önüne konulan yelpazelerle hava soğutulmaya başlandı. Günümüz yapay soğutma sisteminin iskeletini oluşturan klimanın ortaya çıkışıysa 20. yüzyılın başlarına rastlayacaktı.

İlk modern klima tam 30 ton!

1901’de Cornell Üniversitesi Elektrik Mühendisliği’nden mezun olan Willis H. Carrier, Amerika’nın Buffalo şehrindeki Buffalo Forge şirketinde çalışmaya başladı. Parlak fikirleri ve sorunlara karşı üretmiş olduğu pratik çözümlerle göze çarpan Carrier, işe girdikten altı ay sonra şirketin araştırma geliştirme bölümünün başına getirildi. Çalıştığı şirketin astronomik rakamları bulan ısınma giderlerine bir çözüm bulmak isteyen mühendis, ısıtma bobinlerinden oluşan bir sistem tasarlayarak havanın ne kadar ısınabileceğine yönelik çalışmalar yaptı. Bu çalışmaların amacına ulaşmasıyla hedefini değiştirerek, kapalı alanları hızlıca soğutmaya yönelik çözümler aramaya başladı. O çalışmalarını sürdürürken, New York’taki bir matbaa şirketi, Carrier’in yaptığı araştırmaları inceledi ve matbaadaki ısı değişimleri sebebiyle ortaya çıkan genleşmeleri önlemek amacıyla bir soğutma sistemi tasarlamasını istedi.

Willis Carrier’in 17 Temmuz 1902’de tasarladığı bu makine, dünyanın ilk klimasıydı ve tam 30 ton ağırlığındaydı. Bilim dünyasında büyük yankı uyandıran klimanın mucidi Carrier, cihazı geliştirdi ve 1906’da püskürtmeli ilk klima sistemi olan ‘havayı işleten aparat’ın patentini aldı. Bu sistemde hava, bir fan aracılığıyla aygıtın içine çekiliyor ve geri püskürtülerek soğuk bir şekilde dışarı veriliyordu.

Bu yıldan itibaren yavaş gelişen klima sektörü, asıl patlamayı İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra yapacaktı. Tüketim çılgınlığının arttığı bu dönemde klima satışları da oldukça yükseldi ve özellikle yaz dönemlerinde milyonlarca klima satıldı. 1980 öncesi Türkiye’de uygulanan ithalatta korumacılık ve yüksek tarife oranları gibi ekonomik politikalar sebebiyle klimanın ülkemize ulaşması oldukça gecikti. Hatta 1990’lara gelindiğinde bile klima nadir bulunan bir cihaz olarak nitelendiriliyordu.

Bu yıllardan itibaren Türkiye pazarına giren şirketler ve rekabetin artmasıyla klima Türkiye’de de bir vazgeçilmez haline geldi. Özellikle yaz aylarında hayati bir önem taşıyan klima hakkında birtakım tartışmalar söz konusu. Özellikle çevre ve sağlık yönünden artan bu eleştirilere karşı olarak, klima firmaları bazı değişiklikler uyguluyor.

Isıtıyor mu, soğutuyor mu?

Klima kullanımının çevreye etkisi hakkında yapılan eleştirilerin başında, klima sistemleri ve soğutma makinelerindeki gazların çevreye ve ozon tabakasına verdiği zarar geliyor. Bunun yanında aşırı klima kullanımının elektrik harcamalarına olan etkisi de cabası. Araştırmalara göre ABD’de kullanılan elektriğin yüzde 15’i klimalar tarafından harcanırken, sıcak yaz günlerinde bu oran yüzde 40’lara kadar yaklaşıyor. Klimaların çalıştırılması için gerekli elektriğin üretimi de göz önünde bulundurulduğunda, atmosfere salınan karbondioksit miktarı inanılmaz boyutlara ulaşıyor. Kısaca yaz aylarında olmazsa olmaz haline gelen klimalar aslında evimizi soğutmuyor, dünyamızı ısıtıyor.

Bu kısırdöngüye karşı son yıllarda klima firmaları birtakım önlemler almaya başladı. Son yıllarda üretilen yeni nesil klimaların en büyük iddiası, çevre dostu oldukları. Televizyonda boy boy reklamları dönen ve A enerji sınıfı teknolojiye sahip bu klimaların aynı zamanda daha az elektrik harcadığı söyleniyor. Sözü edilen elektrik miktarı bu konuda yapılan araştırmalara kıyasla umut verici. Buna göre kapalı alanları serinletmek için klimanın harcadığı elektrik, 70 watt’lık bir ampulün harcadığı miktar kadar. Ayrıca yeni cihazların, bulundukları ortamın havasını temizlediği ve karbondioksit salımını da kısıtladığı söyleniyor.

Klimaların montajı da önem arz eden konulardan. Günümüz yapay soğutma sistemlerinin montajı, klimaların yerleştirileceği tesisin pencerelerinin yönüne, güneşin geliş açısına ve bulunan ortamdaki nem miktarına göre belirleniyor. Böylelikle daha az elektrik tüketimi ve daha az karbon salımı göz önünde bulunduruluyor.

Kamuoyunda son yıllarda artan çevre kaygısı ve üretici firmaların rekabet içinde olması, satışlarda da çevre faktörünün daha fazla dikkate alınmasına neden oluyor. Yeni nesil birçok klimada motorun kullanım hızını belirleyen ‘inverter’ özelliği mevcut. Bu özellik sayesinde klimalar diğerlerinden farklı olarak, istenen sıcaklığa eriştiğinde çalışma hızını yavaşlatıyor ve böylelikle enerji tasarrufu yapıyor. Soğutma sürelerinin diğer klimalara göre daha kısa olması, yüzde 40 enerji tasarrufu sağlıyor.

TÜMÜNÜ GÖSTERSONRAKİ SAYFA HABERİN DEVAMI:   1  |   2
http://www.yapi.com.tr/haberler/iklimimizi-degistiren-icat_88386.html

Read Comment Section
İlk Yorumu Siz Yapın
Gönder

Yorumum onaylandığında e-posta ile bildir.

E-posta adresimle bültenlere abone olmak istiyorum

REKLAM VERİN

Haber gönderin Hemen haber gönderin

Sosyal Medyada Yapi.com.tr:

Abone Ol Yapı sektöründeki tüm gelişmelerden en önce siz haberdar olmak isterseniz e-bültenimize abone olun.
Bülten arşivine erişmek için tıklayın

REKLAM VERİN

Ajanda
TAMAMI » Bugünkü Etkinlikler BUGÜN:
Herhangi bir etkinlik mevcut değil!