Lütfen Tarayıcı Sürümünüzü Yükseltiniz.
 
BÖLÜM SPONSORU Egepen Egepen

Kars’ın ‘Tarih Öncesi’ Ressamları

Ne akademi mezunuydular, ne de kralın ressamı... Ne tuvalleri vardı, ne de kalemleri, boyaları, fırçaları... Dahası kuş, geyik, karaca işlenmiş kilimleri, hatta çanakları, çömlekleri, bakır tasları ise rüyalarında bile henüz görmemişlerdi... Onlar sadece ve başka hiçbir kimlikleri, görevleri olmadan “insan”dılar.

Cumhuriyet Gazetesi
Kars’ın ‘Tarih Öncesi’ Ressamları

Ne akademi mezunuydular, ne de kralın ressamı... Ne tuvalleri vardı, ne de kalemleri, boyaları, fırçaları... Dahası kuş, geyik, karaca işlenmiş kilimleri, hatta çanakları, çömlekleri, bakır tasları ise rüyalarında bile henüz görmemişlerdi... Onlar sadece ve başka hiçbir kimlikleri, görevleri olmadan “insan”dılar. Evleri mağara, giysileri belki hayvan postuydu; ama yine onları “insan” yapan mucizevî özelliklerine çoktan sahip olmuşlardı; “akıl”lıydılar ve “yaratıcı” hünerlerini keşfetmişlerdi...

Prof. Dr. Oktay Belli, işte o efsanevi “tarih öncesi” insanındaki şaşırtıcı akıl ve yaratıcılığın izlerini Kars ve yöresindeki “kaya üstü resimler”de ilk gördüğünde, heyecandan düşüp bayıldı mı bilemem.. ama bir süredir İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin Yıldız Salonu’nda sergilenen fotoğraflarını öylesine coşkuyla anlatıyor ki sadece resimleri değil, “hoca”nın tarih öncesi insana sevdasını da görmeye gitmelisiniz...

Hele ki o gizemli insanlar “Karslı” iseler.. Yani Oktay Belli’nin çok sevdiği memleketinin “ilk sakinleri”...

30 Mayıs’a kadar süreceği belirtilen sergideki fotoğraflar belli ki duyarlı gözlemlerin ürünü. Çünkü sıradan bir belgelemenin çok ötesinde, o şaşırtıcı resimlerin yer aldığı kayaların binlerce yıl önceki “sanatçı”lığa nasıl tanıklık ettiğini de adeta yaşıyorsunuz...

Dilediğinizin önünde durun. Kendinizi o “sır” küpü çağların insanı yerine koyun. O muhteşem boynuzlu geyiğin tüm hareketlerini sanki “anatomi” okumuş bir ressam gibi aktaran “alaylı” ressam, resmi için özenle seçtiği kayayı kim bilir nasıl okşuyordu?

Havaalanına ‘malzeme’

Neredeyse 40 yıla yakındır Doğu Anadolu’nun esrarengiz geçmişini çağımızla buluşturmak için gecesini gündüzünü veren Oktay Belli’yle, serginin ayrıntılarını konuştuk. Öncelikle “çalışma bölgesi” hakkında şu bilgileri veriyor:

“Son yedi yıldır Borluk Vadisi ve Kağızman yöresindeki sistemli arkeolojik yüzey araştırmasının sonuçlarıyla derlenen kaya üstü resimleri sergiliyoruz. Kars’ın 5 km. güneyindeki vadi, bünyesinde iki höyük ve 186’dan fazla kaya üstü resmi barındırıyor. Sergide 2006’da Kars Havaalanı’nın yapımı nedeniyle, tahrip edilmiş kaya üstü resimlerine de yer verdik...”

Havaalanı tarihin üzerine yapılmamış, ama inşaat için gerekli “dolgu malzemesi” işte bu tarih öncesi dünyaya tanıklık eden vadinin parçalanmasıyla elde edilmiş!

Oktay Belli, Erzurum Koruma Kurulu’nun “1. Derece Arkeolojik Sit Alanı” kararına rağmen gerçekleşen tarih katliamını şöyle özetliyor: “Havaalanı genişletme çalışmalarında vadideki resimli kayalar iş makineleri ve dinamitlerle parçalanarak mıcır olarak serilmiştir. Böylece olağanüstü bir görünüme sahip olan kanyonun kuzey kesimi de param parça edilmiştir...”

O muazzam hülyaları ve yetenekleri olan “ilk” insan, bin yıllar sonra kendi soyundan gelenlerin “eser”lerini uçak pistlerine dolgu yapacağını bilseydi, belki de “acaba üremesem mi” diye düşünmez miydi?

Geyik, keçi, koyun, insan...

Resimlerdeki hayvan türlerini Arkeozoolog Prof. Dr. Vedat Onar tanımlamış. Andezitten oluşan kaya altı sığınakları ile kaya yüzeyine kazıma-vurgu ve çizgi tekniği ile günümüzde soyu tükenmiş olan geyik, yaban sığırı, yaban domuzu, dağ keçisi, dağ koyunu ve türleri kesin olarak anlaşılamayan çeşitli hayvanlar ile bir adet Ana Tanrıça figürü ve hayvanlara ok atan avcı figürleri çizilmiş...

Prof. Dr. Onar, Katran Kazanı mevkiinde yerden ortalama 5 metre yükseklikte kaya yüzeyine çizilen 24x31cm. ölçülerinde günümüzden ortalama 10 bin yıl öncesine ait geyik figürünün, bölgedeki en büyük geyik resmi olduğunu belirtiyor.

Borluk Vadisi’ndeki bu kültür hazinesinin, dünyada bir kente 5 km. yakınlıktaki “tek” tarih öncesi yaşam merkezi olduğunun altını çizen Oktay Belli de “Bu yüzden Kars’ın tarihi, günümüzden 12 bin yıl öncesine dayanmaktadır” diyor ve ekliyor: “Binlerce yıl öncenin ilk Karslıları, aynı zamanda eşsiz bir turizm olanağını da şimdiki hemşerilerine armağan ediyorlar...”

Kağızman'ın ilk avcıları

Kağızman yöresindeki kaya resimlerinde ise av hayvanlarıyla birlikte doğrudan avcı çizimleri de dikkat çekiyor.

Çamuşlu Köyü yakınlarındaki “Yazılıkaya”da Prof. Dr. Kılıç Kökten’in 1968-69 yıllarında bulduğu resimlerde, 54’ü erkek geyik, 11’i dişi ve 12’si de yavru olmak üzere toplam 77 geyik resmi, 13 adet dağ keçisi, çok sayıda insan, boğa ve yabani sığır figürü çizilmiş...

Geyiklere kıyasla oldukça küçük betimlenen “avcı insan”ların ise bir kısmı cepheden, bir kısmı da yandan gösterilmiş. Tarihöncesi Çağ’ın en eski avcı insanlarını oluşturan bu figürler gizemli bir av sahnesini de yansıtıyor...

Günümüz insanına böylesine heyecan verici bir tarih yolculuğunu sunan serginin gerçekleşmesinde Karslı aydın Oktay Kutlu’nun büyük desteği olduğunu belirten Oktay Belli, fotoğraf yardımında bulunan Ersin Alok, Akgün Akova, İsmet Ediz ve Sait Küçük’e de teşekkür ediyor...

http://www.yapi.com.tr/haberler/karsin-tarih-oncesi-ressamlari_68987.html

Read Comment Section
İlk Yorumu Siz Yapın
Gönder

Yorumum onaylandığında e-posta ile bildir.

E-posta adresimle bültenlere abone olmak istiyorum

REKLAM VERİN

Haber gönderin Hemen haber gönderin

Sosyal Medyada Yapi.com.tr:

Abone Ol Yapı sektöründeki tüm gelişmelerden en önce siz haberdar olmak isterseniz e-bültenimize abone olun.
Bülten arşivine erişmek için tıklayın

REKLAM VERİN

Ajanda
TAMAMI » Bugünkü Etkinlikler BUGÜN:
Herhangi bir etkinlik mevcut değil!