Lütfen Tarayıcı Sürümünüzü Yükseltiniz.
 
BÖLÜM SPONSORU Egepen Egepen

Yıktığımız Yetmedi Hâlâ Yıkıyoruz

Türkiye'de kentler problemliydi, artık kangren haline gelmeye başladı.. İstanbul'u alın; ne imar, ne estetik, ne kolaylık, ne rahatlık söz konusu… Gelişigüzel yapılaşma, imar faaliyeti adı altında tahribat, hayatı kolaylaştırmaya değil adeta zorlaştırmaya azmetmiş bir şehir idaresi.

Radikal Gazetesi



ürkiye'de kentler problemliydi, artık kangren haline gelmeye başladı.. İstanbul'u alın; ne imar, ne estetik, ne kolaylık, ne rahatlık söz konusu… Gelişigüzel yapılaşma, imar faaliyeti adı altında tahribat, hayatı kolaylaştırmaya değil adeta zorlaştırmaya azmetmiş bir şehir idaresi.

Asayişsizlik diz boyu, orta sınıfın yaşam alanını ve sosyal ilişkiler ağını daraltan bir baskı v.s. Buna 'medeniyet' de diyebilirsiniz, 'yozlaşma' da… Nasıl bir hayat arzuladığınıza, içinde bulunduğunuz çevreye nereden, nasıl, ne amaçla baktığınıza bağlı.

Platon'dan Farabi'ye
Oysa yaşanır bir kentin formülü sır değil. Asırlar öncesinden beri yazılıp çiziliyor. Platon'un 'Tanrı Sitesi' ya da, St. Augustin'in 'Tanrı Sitesi'nde tasvir etmeye çalıştıkları gibi 10. asırda yaşamış ünlü Türk düşünürü Farabi 'el-Medinetu'l Fadıla' adlı eserinde ideal toplumu ve kenti uzun uzun anlatmış.

'Mükemmel toplumlar' üçe ayrılıyor ona göre: Büyük, orta ve küçük.. Büyük toplum tüm insanlık. Orta toplum bir araya gelmiş millet, küçük toplum da milletin bir bölümünün oturduğu kent. Köy, mahalle, sokak veya ev halkını 'eksik toplum' diye tanımlıyor Farabi. Köy, mahalle, sokak ve ev; şehir içinde ya da şehirle ilişkisi oranında eksiğini tamamlayan birimler onun gözünde. Günümüzde dünya barışı diyebileceğimiz idealin hareket noktası da kentler:

"En üstün iyilik ve en büyük mükemmelliğe ilkin ancak şehirde ulaşılabilir, şehirden daha eksik olan bir toplulukta ulaşılamaz. Ancak, gerçek anlamda seçme ve irade ile elde edilebilir bir özelliğe sahip olduğundan, şehrin kötü amaçların elde edilmesini amaçlayan bir varlık olarak kurulması da mümkündür. O halde insanları kendileriyle hakiki anlamda mutluluğun elde edildiği şeyler için birbirlerine yardım etmeyi amaçlayan bir şehir, erdemli, mükemmel bir şehirdir. Ve insanları mutluluğu elde etmek için birbirlerine yardım eden toplum erdemli, mükemmel toplumdur. Bütün şehirleri mutluluğu elde etmek için birbirlerine yardım eden millet, erdemli, mükemmel milletdir. Aynı şekilde erdemli, mükemmel evrensel devlet de ancak içinde bulundurduğu bütün milletlerin mutluluğa erişmek için birbirlerine yardım ettikleri zaman ortaya çıkar."

İdeale ulaşma çabası
Bu ideale hiç sahip olmadık diye düşünebilirsiniz. Ama bu doğru değil.. İstanbul'un alınmasından sonra Fatih'in verdiği ilk emirler bir an önce şehirden kaçan insanların geri dönmelerini sağlayacak çalışmaların yapılması ve Fatih Külliyesi'nin inşasıdır. Vakfiyesinde: "Hüner bir şehir bünyad (temellendirmek) itmekdur. Reaya (halk) kalbin abad (ebedi hoşnutluk hoşnutluk) itmekdur" diyor.

Fatih Külliyesi, bilen bilir, sadece bir binalar kompleksi değil, bugünün tabiriyle, devasa bir işletme. Cami, mescid, her derecede eğitim veren medreseler, şifahane, çeşme, sebil, türbe ve mezarlıklıklar, kente misafir gelenlerin kalacağı odalar manasında 'tabhane'ler, ki bu odalarda kalan yiyecek içecek ihtiyaçlarının bedelsiz karşılandığı insan sayısının bazen binleri bulduğu ifade edilir. Ve sayısı binlerle ifade edilen vakıf çalışanı. Geliri külliyenin hizmetlerine tahsis edilen varlıkların kaba listesi bile işin çapını gösterir: Sur içinde ve Galata'da 4 bin 250 dükkân, üç han, dört hamam, yedi burgaz (köşk), dokuz bahçe, bedesten, esnaf çarşısı ve 1130 ev...

Bu anlayış Fatih'ten sonra bitti sanmayın... 16. yüzyılda çeşitli kişiler adına Mimar Sinan'ın inşa ettiği 14 külliyede çalışanların sayısı 2bin 500'dü. Özetle İstanbul birinin hududunda diğeri başlayan araları koruluklara tahsisli külliyeler şehriydi.. Bu nedenle de kentin neredeyse tamamı vakıf arazisiydi. Geçmiş böyleydi. Ama artık 'tower'lar, kuleler, estetikten yoksun mimari sakillik abideleri devri!.. Onlar konuşuluyor,
onlar beğeniliyor, onlar revaçta.

Traji-komik olan şu ki; mimar, üstelik 'muhafazakâr' olduğunu söyleyen bir büyükşehir belediye başkanı idare ediyor kenti! Ve sadece mazinin hatırına hâlâ 'dünya mirası' listesinde tutuluyor.

Avni ÖZGÜREL

http://www.yapi.com.tr/haberler/yiktigimiz-yetmedi-hala-yikiyoruz_48069.html

Read Comment Section
İlk Yorumu Siz Yapın
Gönder

Yorumum onaylandığında e-posta ile bildir.

E-posta adresimle bültenlere abone olmak istiyorum

REKLAM VERİN

Haber gönderin Hemen haber gönderin

Sosyal Medyada Yapi.com.tr:

Abone Ol Yapı sektöründeki tüm gelişmelerden en önce siz haberdar olmak isterseniz e-bültenimize abone olun.
Bülten arşivine erişmek için tıklayın

REKLAM VERİN

Ajanda
TAMAMI » Bugünkü Etkinlikler BUGÜN:
Herhangi bir etkinlik mevcut değil!