Lütfen Tarayıcı Sürümünüzü Yükseltiniz.
 
BÖLÜM SPONSORU Egepen Egepen

Eko Yapı - Has Mimarlık




İstanbul Teknik Üniversitesi’nin Ayazağa Yerleşkesi’nde kurulacak Doğa - Çevre Bilim Toplum Parkı içerisinde yer alması planlanan EKO-YAPI projesi, Yapı-Endüstri Merkezi’nin (YEM) koordinatörlüğünde yürütülüyor. Projenin amacı, yapılaşan çevrede kullanılan enerji miktarını azaltırken, yaşam kalitesini artırmanın, çevreye uyumlu yapılar yapılabileceğinin mümkün olduğunu göstermek ve geleceğin mimar ve mühendislerine görüp dokunarak öğrenebilecekleri bir örnek sunmak.

Mimari tasarımını HAS Mimarlık’ın üstlendiği projenin önemli bir ayağı olan enerji danışmanlığını ECOFYS verirken; LEEDER Danışmanlık’tan Duygu Erten yapının ekolojik ölçütlere uygunluğu konusunda yönlendirmelerde bulunuyor.

Eko-yapı’nın projelendirilme ve tasarım aşamalarında Türkiye’de bulunan örnekler gezilerek ve geleceğe dönük gereksinimler saptanarak bir program oluşturuldu. Bu program doğrultusunda uygulama araştırma merkezi içerisinde iki adet laboratuvar, bir adet çok amaçlı salon, kütüphane ve konuyla ilgili araştırma yürüten uzmanlar ve araştırma görevlileri için çalışma odaları planlandı. Bu merkezin önemli bir özelliği de normalde çok küçük metrekarelerle bitirilebilecek teknik mahallerin ziyarete açık olacak ve gezilebilecek biçimde daha büyük tasarlanması. Böylece merkeze gelen ziyaretçiler bu teknik mahallerin içinde binanın aktif sistemlerinin işleyişini birebir görebilecekler. Merkezde fotovoltaik paneller, solar termik kolektörler, ısı pompası, Earth-tube, trombe duvarı, rüzgar jeneratörü gibi aktif ve pasif elemanlar yer alıyor. Ayrıca çatıdan toplanan yağmur suyu ve arıtmadan geçirilecek atık sular yeniden kullanıma sokulacak. Yapının fotovoltaik panellerinin ve rüzgar enerjisi türbinlerinin ürettiği elektrik fazla olduğu saatlerde kampus şebekesine geri verilerek yıl boyunca tükettiği enerji miktarının sıfır olması planlanıyor. Tüm bu özellikleri ile bina, Türkiye’de ilk defa uygulanacak olan bir Eko Yapı örneği olacak.

EKO YAPI

EKOyapı, İTÜ Maslak Yerleşkesi’nde yer alan ve bünyesinde yenilenebilir enerji kaynakları ile sürdürülebilir tasarım konusunda bir bilgi bankası bulunduran, en son uluslararası literatürün izlendiği, bilimsel araştırmalar üretilen, proje ve danışmanlık hizmeti verilebilen, toplantılar ve konferanslar yapılan ve binasının kendisi bir örnek oluşturan, ziyaret edilen, bina performansı uzaktan izlenebilen, herkese açık, bilgisini paylaşan bir merkezdir.

EKOyapı projelendirilirken öncelikle “yeşil tasarım”ın ne olduğunun sağlıklı olarak belirlenmesi gerekmiştir: “yeşil”, “çevreci”, “ekolojik”, “sürdürülebilir” gibi kavramların herkes tarafından çok farklı algılanması bunları yapı tasarımına yansıtırken izlenecek yolları da belirsizleştirmektedir. Bu belirsizliği aşmak için dünyada ve özellikle ABD’de yaygın kabul gören LEED puanlama sistemi proje ekibi tarafından yol gösterici olarak benimsemiştir. LEED’in tanımına göre yeşil tasarım binaların çevre ve kullanıcılar üzerindeki olumsuz etkilerini yok etmeye ya da en aza indirmeye yönelik tasarım ve yapım yöntemleridir.

LEED Sistemi bu yöntemleri 5 ana başlık altında toplamaktadır.

•Sürdürülebilir Arazi Planlama
•Su Kaynaklarının Korunması ve Su Kullanımında verimlilik
•Enerji ve Atmosfer
•Yapı Malzemeleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı
•İç Ortam Kalitesi

Proje Arsası

Konumlandırma: EKOyapı, İTÜ Doğa-Çevre Bilim-Toplum Parkı projesinin bir parçası olarak üniversitenin Maslak Kampusu’nda bulunan göletin kıyısında kendisine ayrılan alanda yer almaktadır. Bu alan içerisinde, yapı güneş enerjisinden en üst düzeyde yararlanacak biçimde güneybatıya doğru yönlendirilmiş, arazideki oldukça dik eğim dikkate alınarak en az hafriyat gerektirecek biçimde yamaca yerleştirilmiştir. Bu yerleşim ve kompakt formu binanın izdüşümünü azaltarak doğal ortama az müdahale etme olanağı tanımıştır. Binanın su kütlesinin hemen yanında yer almaması LEED değerlendirme sistemi için de istenilen bir durumdur.

Drenaj ve Sert Yüzey Düzenlemesi: Arazideki doğal drenajı bozmamak amacıyla çevre düzenlemesinde, araç ve yaya yollarında geçirimsiz kaplamalar yerine bitkilerle bir arada tutulan kırma doğal taş kaplamalar kullanılmış, çatıdan denetimsiz akacak suyun depolama yoluyla önüne geçilmiştir.

Bina ve çevre kaplamalarının doğal ortama oranla fazla ısınmalarıyla oluşan ve çevrenin mikro klimasını tehdit eden “ısı adaları”nın oluşumu açık renk dış cephe, yansıtıcı çatı kaplamaları ve yukarıda da konu edilen doğal yol kaplamalarıyla engellenmiş, fazla ısı park alanı ve binanın önündeki gölgeliklerle dengelenmiştir.

Alternatif Ulaşım: Kirliliğin azaltılması ve araba kullanımının olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi için alternatif ulaşım olanakları düşünülmüştür. Özel bisiklet park yerleri, soyunma ve duş olanaklarıyla binaya bisikletle gelmek özendirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca EKOyapı’nın kullanımında bir elektrikli araç olması, bu aracın kampüsle bina arasında ulaşımı sağlaması da planlanmıştır. Binada bulunan şarj istasyonuyla bu tip aracların kullanımı özendirilmek istenmiştir. Araç park yerleri var olan asfalt yola yakın konumlandırılmış ve en az sayıda tutulmuştur. Araç paylaşımı (car pooling) ve engelliler için öncelikli park yerleri bulunmaktadır.

Su Kullanımı

Sensörlü Armatürler: EKOyapı’da su kullanımını azaltmak için lavabolardaki armatürler su tasarrufu sensörlü tiplerden, tuvaletlerdeki rezervuarlar da iki kademeli akış seçenekli tiplerden seçilmiştir.Bina çevresinde peyzaj düzenlemeleri minimumda tutularak mevcut bitki örtüsü korunmuş, bina önündeki teraslar için de sulama gerektirmeyen bitki türlerinin kullanılması düşünülmüştür.

Yağmur Suyu: şebeke suyu kullanımını azaltmak için uygulanan bir diğer yöntem de yağmur suyundan yararlanmaktır. Çatı yüzeyinden toplanan yağmur suyu binanın yanında, yeraltında bir depoda toplanmakta ve buradan rezervuarlarda kullanılmak üzere pompalanmaktadır.

Atıklar: Atık su için ilk aşamalarda bir biyolojik arıtma paketi kurulması düşünülmüş olsa da, sabit kullanıcı sayısının az olmasından dolayı atık su debisinin verimli bir biçimde kullanılamayacak kadar düşük olacağı saptanmış, ayrıca binanın kullanılmadığı yaz dönemi sonrasında her yıl yeniden biyolojik aşılama yapılması gerekliliği düşünülerek bu sistemden vazgeçilmiştir. Atık suların bir foseptik ile doğal yollardan ortadan kaldırılması tasarlanmıştır. Foseptik sızacak suların arazideki gölete karışmayacağı bir noktada konumlanacaktır. EKOyapı’da üretilecek katı atıklar geri dönüşüm potansiyeli düşünülerek ayrılarak toplanacaktır.

Enerji ve Atmosfer

EKOyapı’nın enerji stratejilerini oluştururken hedef fosil yakıtlara bağımlılığı ve sera gazı üretimini en az düzeyde tutmak olmuştur. Planlama, enerjiyi az harcamak ve yerinde üretmek şeklinde iki yönlüdür.

Klima Yok, Kazan Yok: EKOyapı’da ısıtma ve soğutma için kazan ya da klima kullanılmamaktadır. İklimlendirmenin alternatif yöntemlerle sağlanabilmesi için yapı kabuğu Passivhaus Institut (1) standartları gözönüne alınarak süperyalıtımlı olacak şekilde tasarlanmıştır. Dış duvarlar hafif agregalı beton bloklardan ve çift katmanlı olarak oluşturulmuş, katmanlar arasına 15 cm taşyünü yalıtım levhaları yerleştirilmiş, iç katmanı oluşturan duvar bloklarının boşlukları da taşyünü ile doldurularak Uduvar = 0.12 w/m2K değerinin yakalanması hedeflenmiştir. Çatıdaysa toplam 30 cm taşyünü yalıtım levhası kullanılarak Utavan= 0.11 w/m2K değeri sağlanmıştır. Doğramalar ahşap, camlar ısı yalıtımlı çift camdır. Bina kütlesinin bir kısmı toprak altındadır. Yapı kabuğunda ısı köprüleri engellenmiştir.

EKOyapı’da ısıtma ve soğutma hava yoluyla yapılmaktadır. Taze hava bina altında toprağa gömülü kanallardan geçerek binaya alınmakta, atık havayla birlikte eşanjörden geçerek atılan hava ve toprağın ısısıyla kısmen iklimlendirilmesi sağlanmaktadır. Taze hava daha sonra ısı pompasından geçmektedir. EKOyapı’da hem ısıtma hem soğutma yapabilen su kaynaklı bir ısı pompası kullanılacaktır. Yakındaki gölete döşenecek serpantinler yoluyla göletin ısısından yararlanılacak, mevsime göre ısıtma ya da soğutma yapılabilecektir. Isı pompasından geçen hava kanallar aracılığıyla iç ortama dağıtılmaktadır. Kışın dönüş havası kış bahçesinden emilerek güneş enerjisiyle ısıtılan hava sisteme katılmaktadır. Yaz kış bahçesi gölgelenmekte ve dış ortama açılmakta, dönüş havası da iç ortamdan emilerek ısınması önlenmektedir.

Alternatif Enerji Üretimi: EKOyapı’da rüzgâr türbinleri ve çatı yüzeyindeki PV (fotovoltaik) paneller ile elektrik enerjisi üretilecektir. Düşük hızlarda çalışabilmeleri ve gürültüsüz olmaları nedeniyle (gölet çevresindeki kuş yaşamı dikkate alınarak) düşey eksenli rüzgâr türbinleri seçilmiştir. Bina her zaman şebekeye bağlı olsa da (grid-connected), yıl bazında üretilip şebekeye verilen elektriğin şebekeden çekilen elektrikten fazla olacağı beklenmektedir. Başka bir deyişle bina tükettiğinden daha fazla elektrik üretirken şebekeyi bir tür depo olarak kullanmaktadır.

EKOyapı’nın elektrik tüketimi azaltmak için aydınlatma armatürleri tasarrufu kompakt şoresan tiplerden seçilmiş, doğal ışığın şiddetini ölçerek toplam aydınlatma düzeylerini sabit tutacak sistemler kurulmuştur. Kullanılacak bütün elektrikli araçların yüksek verimli tiplerden (A Sınıfı) seçilmesi öngörülmüştür. Mekanik sistemlerin kapasite hesapları ve boyutlandırması özenle yapılarak elektrik sarfiyatı en azda tutulmuştur.

Ölçülebilir Performans: EKOyapı’nın bir araştırma merkezi olmasından hareketle enerji sistemlerinin kurulması kadar işletilmesi, izlenmesi ve raporlanması üzerinde de durulmuştur. PV panelleri, ısı pompası, rüzgâr türbinleri gibi ekipmanın enerji üretimi ve tüketimi, binada kullanılan elektrik enerjisi, iç ve dış ortam sıcaklığı ve nem değerleri gibi veriler bilgisayarlarda toplanacak ve EKOyapı için özel olarak hazırlanan bir yazılım aracılığıyla bina içindeki ekranlardan ve internet üzerinden izlenebilecektir. Bu biçimde bir veri tabanı oluşturularak hem yapının hem de kurulmuş olan sistemlerin performansları izlenebilecektir. İleride sistemlerde yapılacak değişiklik ve geliştirmelerin etkileri de ölçülebilecektir.

Yapı Malzemeleri ve Doğal Kaynakların Kullanımı

EKOyapı’da kullanılacak yapı malzemelerini seçerken olabildiğince yenilenebilir ve yerel malzemeler olmasına dikkat edilmiştir. Bütün yapı malzemeleri hammaddelerinin elde edilmesinden malzemenin ömrünü tamamlamasına kadar geçen sürede gereksinim duyulacak enerji ve atmosfere salınacak sera gazı miktarları düşünülerek değerlendirilmiştir (life cycle assessment).

Yapı kabuğunda beton yapı blokları kullanılarak tek yapı malzemesiyle pek çok işlevin karşılanması sağlanmıştır: bloklar hem taşıyıcı sistemi oluşturmuş, hem ayrı kaplama gerektirmeden yalıtımı yerleştirecek boşlukları sağlamış, hem de içte ve dışta sıva ve boya gerektirmeyen bitmiş yüzeyler elde edilmesini sağlamıştır.

Çelik ve Alüminyum Yerine Ahşap: Çatı konstrüksiyonu ve bütün döşemeler yenilenebilir bir yapı malzemesi olmasından dolayı ahşap olarak projelendirilmiştir. Üretiminde yüksek miktarlarda enerji gerektirmesinden ötürü çelik kullanımından kaçınılmıştır. Aynı sebeple alüminyum doğramalar yerine ahşap doğramalar tercih edilmiştir.

İç Ortam Kalitesi

Uçucu Organik Bileşikler: EKOyapı’da yapı kabuğu yüksek yalıtımlı ve hava geçirimsiz tasarlandığı için iç ortam havası yapı malzemelerinden salınacak zararlı gazların birikmesi açısından risk altındadır. Bütün havalandırma mekanik sistemlerle gerçekleştirilmekte, böylece hava kalitesi ısıtma ve soğutma sistemleriyle bütünleşik biçimde sürekli olarak kontrol edilebilmektedir. İç mekânda kullanılan bütün boya, yapıştırıcı, koruyucu bitiş malzemeleriyle yalıtım malzemeleri düşük VOC (Uçucu Organik Bileşikler) değerlerine sahip ürünlerden seçilmiştir. Kompozit ahşap ürünler için de aynı ölçütler göz önünde tutulmuştur.

Kullanıcı Kontrolü: EKOyapı’da kullanıcıların konforu düşünülerek bütün mekânların pencereler, tepe pencereleri ya da güneş tüpleri yoluyla doğal ışık alması sağlanmıştır. Aydınlatma da, ısıtma/soğutma sistemleri gibi, kullanıcıların denetimindedir. Yapının tamamlanmasının ardından yapıyı kullanacak personel bütün sistemlerin işletilmesi konusunda eğitilecektir.

Ziyaretçilerin EKOyapı’daki teknik sistemleri görüp kolayca izleyebilmeleri için teknik hacimler ana mekânların hemen yanına yerleştirilerek yalnızca doğramalarla ayrılmış, kanallar ve boruların çeşitli renklerde boyanması tasarlanmıştır.


http://www.yapi.com.tr/haberler/eko-yapi---has-mimarlik_95773.html

Read Comment Section
İlk Yorumu Siz Yapın
Gönder

Yorumum onaylandığında e-posta ile bildir.

E-posta adresimle bültenlere abone olmak istiyorum

REKLAM VERİN

Haber gönderin Hemen haber gönderin

Sosyal Medyada Yapi.com.tr:

Abone Ol Yapı sektöründeki tüm gelişmelerden en önce siz haberdar olmak isterseniz e-bültenimize abone olun.
Bülten arşivine erişmek için tıklayın

REKLAM VERİN

Ajanda
TAMAMI » Bugünkü Etkinlikler BUGÜN:
Herhangi bir etkinlik mevcut değil!