Lütfen Tarayıcı Sürümünüzü Yükseltiniz.
 
BÖLÜM SPONSORU Egepen Egepen

Mimarlık - Şehircilik, Bina - Kent, İç - Dış, Özel - Kamusal Arasında Kentsel Arayüzler

Endüstri Devrimi'nden önce, binalar arasında kalan mekânların binaların kendisi kadar önemli olduğu esnek bir anlayışla ve iyi tanımlanmış doluluk-boşluk ilişkileriyle kentsel arayüzlerin sorunsuz yerler olduğunu söylemek olasıdır.

Havva Alkan BALA (Yrd. Doç. Dr.)
1 Mimarlık - Şehircilik, Bina - Kent, İç - Dış, Özel - Kamusal Arasında Kentsel Arayüzler

u çalışma 2003 yılında tamamlanan "Konut Alanlarında Kentsel Arayüzlerin Düzenlenmesine Yönelik Analitik Bir Çerçeve" adlı doktora tezinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Çalışma sürecindeki varlığı ve katkısı için danışmanım Doç. Dr. Nur Çağlar'a (GÜ), şehircilik alanındaki birikimlerini cömertçe paylaşan Doç. Dr. Gülşen Özaydın (MSGSÜ)'a ve Yrd. Doç. Dr. Nevin Gültekin (GÜ)'e, ayrıca eleştirileriyle çalışmaya ivme katan Prof. Dr. Gönül Evyapan'a (ODTÜ) teşekkür ederim.


Gordon Cullen (1975) "Townscape" adlı yapıtında tek başına duran bir binanın, mimari çalışma olarak deneyimlenebileceğinden ancak bir grup binayı bir araya getirince, salt mimarlığın yapabildiğinden farklı bir sanattan söz etmektedir. Bu sanat, kentsel strüktür içerisinde doluluklar, boşluklar ve bunların iletişimini sağlayan ağı kurgulamaktır.

Kentsel mekâna ilişkin tasarımlarda genellikle doluluklar ele alındığından, binalar arasındaki boşluklar kendiliğinden oluşan kayıp hacimlere dönüşmektedir. Bu hacimler çoğunlukla, özensizce yan yana getirilen cephe dizileriyle sınırlandırılmakta ve günümüz kentlerinde problem alanı haline dönüşen kentsel arayüzleri oluşturmaktadır.

Endüstri Devrimi'nden önce, binalar arasında kalan mekânların binaların kendisi kadar önemli olduğu esnek bir anlayışla ve iyi tanımlanmış doluluk-boşluk ilişkileriyle kentsel arayüzlerin sorunsuz yerler olduğunu söylemek olasıdır. Mimarlık ve kent üzerine çalışmalar yapan kuramcıların ve akademisyenlerin fikirbirliğine vardıkları konu, modern kentlerin eskinin estetik niteliklerine ulaşamamış olmasıdır (Alexander, 1981; Bacon, 1982; Cullen, 1975; Elliot ve Stean, 1994; Evyapan, 1980; Gehl, 1987; Günay ve Selman, 1994; Holston, 1989; Jacobs, 1984; Lang, 1994; Rossi, 1982; Rowe ve Koether, 1978; Tekeli, 2001; Trancik, 1986).

1920-1960 yılları arasında kentsel mekânların yerine tek yapıların tasarımına önem verilmiştir (Jacobs, 1984). Pevsner (1981)'in ifade ettiği ve Trancik (1986)'in de doğruladığı gibi modern mimarlık hareketleri ile yapılar kendi başlarına birer nesne olarak ele alınmıştır. Bu bağımsız binalara gösterilen ilgiye karşılık, binalar arasında kalan mekânların nitelik ve örgütlenmesi büyük ölçüde şansa bırakılmıştır. Sonuçta "planlamadan arda kalan" (Chermayeff ve Alexander, 1965) alanlar oluşmuştur.

MODERN PLANLAMA ANLAYIŞIYLA PROBLEM ALANINA DÖNÜŞEN KENTSEL ARAYÜZLER
Kent gelişimini yönlendiren kent planları elde edilişleri ve uygulanışlarıyla kentsel arayüzlerin problem alanı haline gelmesinde etkilidir. Nâzım imar ve paralelinde hazırlanan uygulama imar planları kentleri fiziksel ve mekânsal olarak tanımlarken, kentsel arayüzlerin de bilinçli/bilinçsiz belirleyicisi olmaktadırlar. İmar planları, hazırlanması ve yürürlüğe konulması süreci yalınlaştırılırsa genellikle 1/5000 ölçekli nâzım imar planları ve bu plana göre uygulama imar planları üretilmekte, parselasyondan sonra yapılaşma koşulları belirlenmektedir. Yani mimarın kentsel mekâna katkısı, parsel düzeyine hattâ parselin yola bakan cephesine inmektedir (Özbay, 1989).

Bir başka deyişle, Türkiye'de kent topraklarını ufak parsellere ayırma eğilimi bulunmaktadır (Evyapan, 1980; Tekeli, 1981-82; Bala, 1998). Bu yapılaşma anlayışı bütün kenti oluşturmakta ve kentsel arayüzlerin yatay/düşey bileşenlerinin birbirini izleyen, sürekli ve tutarlı bir bütün olmasını engellemektedir.

KENTSEL ARAYÜZ KAVRAMI
Kentsel arayüzler, mimarlık ile şehircilik arakesitinde kalan ve her iki grubun da sahiplenmediği yerler olarak tanımlanabilir. Türkiye'de bu sahipsizlik kentsel arayüzlerin yalnızca tasarımı boyutuyla değil, ayrıca mülkiyeti, yetkilisi ve sorumlusu boyutuyla da ilintilidir. Bugünün kentlerinde kamusal ve özel mekânlar arasındaki katı ve keskin geçiş, kentsel arayüzleri olumsuz yönde etkilemektedir.

Yaşamsal kurguyu etkileyen, gerek kullanıcıların, gerekse tasarımcıların varlığını fark ettikleri ama çoğu zaman adını koyamadıkları kentsel arayüzler, tasarımın bütününü belirleyici rol almaktadırlar. Ancak şehircilik/mimarlık, kamusal/özel arasında sıkışıp kalan arayüz kavramı yalnız literatürde değil, tasarımlarda ve uygulamalarda da genellikle hak ettiği yeri alamamış olan sahipsiz mekânlardır.

Arayüz kavramı başta bilgisayar ve iletişim olmak üzere; ekonomi, coğrafya, diş hekimliği, şehircilik ve mimarlık alanlarında kullanılmıştır. Kentsel ulaşımda elektronik trafik kontrol sistemleri ve maksimum erişebilirliliği sağlayan kurgu ile ilişkili kullanılmıştır. Arayüz; yangın yönetmelikleri, yangın önleme, yangından korunmayla ilgili kaynaklarda, yeni gelişmekte olan "geridönüşüm enerji teknolojileri" terminolojisinde ve sürdürülebilirlikte de yer almaktadır.

Aynı zamanda arayüzler, kentsel alanda insan ve çevresi arasındaki ilişkileri inceleyen, doğa ile uyumlu kentler yaratılmasını hedefleyen, çevrebilimin de ilgi alanına girmektedir (Özaydın, 1993). Çevrebilimin ana teması olan doğa ile kentsel ekolojinin bir ortam olarak ele aldığı kent arasında da bir arayüz bulunmaktadır. Bu bağlamda coğrafyacılar kentsel arayüzü, makro ölçekte kentsel yaşam ve doğal çevre arasındaki geçiş bölgeleri olarak tanımlamaktadırlar (Ewerd ve diğ., 1993). Kentsel mekânın bir parçası olarak arayüz (interface) kavramını kullanan Gehl (1977)'e göre ise arayüz öznel ve kamusal mekân arasındaki geçiş bölgesidir.

Türkiye'de arayüz kavramını kentsel mekânın bir parçası anlamında kullanmanın tarihi 1990'lara dayanmaktadır (1). Kentsel arayüzler; kent-bina, iç-dış, özel-kamusal arakesitinde etkileşim-geçişim rolünü üstlenen, yatay bileşen olarak; binaların birbirlerine göre konumlanmalarını, yapıların kompozisyonlarını ve binalar arasındaki hacmi içeren dış mekânlar; düşey bileşen olarak ise dış mekânları sınırlayan mimari cephe dizileri toplamından oluşan esnek ve akışkan ortamlar olarak ele alınmaktadır.
Arayüzler, bir yandan kentsel mekânların dış yüzeyleri, öte yandan yapılanmış çevrenin içten dışa yansıyan çeperleri olarak doğa-kent, özel-kamusal, iç-dış, pozitif (doluluk)-negatif (boşluk), şehircilik-mimarlık, bağlamında görsel ve işlevsel bağlantıyı kurmaktadırlar (Bala, 2004). Kentsel arayüzler özel ile kamusal arasındaki geçişlilik bağlamında yarı-kamusal ve/veya yarı-özeldir (Lozano, 1990; Köknar, 2001). Özaydın (1993)'nın da belirttiği gibi aslında arayüzün tanımının bir boyutu da mülkiyetle ilgilidir. İşlev kazanmış, ayrıntılarıyla tasarlanmış arayüzlerin mekânsal ve yaşamsal niteliğinden söz etmek olasıyken, ötekiler artık alan olmanın ötesine geçememekte ve sahipsiz kalmaktadır.

Arayüzler görsel ve işlevsel olarak kamusal dış mekânlar ile özel iç mekânlar arasında iç-dış bağlantısını kuran, kentsel dokuyu nasıl okuyacağımızı belirleyen mimari yapı biçimleri ile kentsel kamusal dış mekânlar arasındaki geçişim bölgeleridir (Özyörük, 1995).

Kentsel arayüzün yatay bileşeni olarak; yapıların birbirlerine göre konumlanmalarını, yapı kütlelerinin kompozisyonlarını, sınır çizgisini oluşturan yer düzlemi ve yapılar arasındaki hacmi içeren dış mekânlar; düşey bileşeni olarak ise, dış mekânları sınırlayan yapıların mimari cephe dizileri ile mekânın düşey kesitine giren görünümler toplamı ele alınmaktadır. Bu çalışmada adı geçen kentsel arayüzün zihinlerde farklı imgeleri çağrıştırması olasıdır.

KENTSEL ARAYÜZÜN YATAY BİLEŞENİ
Kentsel arayüzlerin oluşumunda etkili olan binalar arasındaki hacim yatay bileşendir. Kaynaklarda binalar arasındaki boşluk çok genel bir anlatımla dış mekân olarak adlandırılmaktadır. Ancak dış mekân ölçek ve işlev olarak değişkendir. Bakan ve Konuk'a göre (1987) kentsel dış mekân, kentlilerin nefes aldığı ve yapılar dışında yaşamlarını sürdürdükleri alanlardır.

Krier (1984) ise, dış mekân olarak sokak ve meydandan söz etmektedir. Ashihara (1970-83), Pulat (1995) dış mekânları "çatısız mimarlık" olarak yorumlamıştır. Ching'e (1996) göre, mimarlıkta çevrelenerek tanımlanmış boşlukların varlığı, büyük kentsel alanlardan küçük iç avlulara kadar çok çeşitli ölçeklerde görülebilmektedir. Açık alanda boyutların birbirine oranı ve boyutları arasındaki ilişki, mimari dış mekânda olduğundan farklıdır. Bu çalışmaya konu olan "mimari dış mekân" bina yakın çevresinde, binalar arası ve binaların birbirleriyle olan ilişkileriyle biçimlenen doğal ve/veya tasarım sonucu oluşmuş düzenlemeleri barındıran insanların oturma, dinlenme, toplanma, gezinme gereksinimlerini karşılarken, otopark, çocuk oyun alanı gibi bazı teknik servislere de olanak sağlayan açık/yarıaçık, yarı-özel; yarı-kamusal mekânlardır (Bala, 1998).

Kentsel Arayüzün Yatay Bileşenine Ait Ölçütler

Nicel Ölçütler
Nitelikli bir arayüz, arazi özelliklerini önemseyen, topoğrafik verilerin analizi sonucunda üretilen, kot farklarını düzenleyen, eğim oranı ve eğim yönüyle üçboyutlu tasarımları içermelidir (Denel, 1982; Özbay, 1997). Nitelikli bir arayüzde, iklime bağlı yönlenme, yapıların, ağaçların, istinat duvarlarının düşürdüğü gölge, güneşlenme, rüzgâr koridoru gibi mikroiklimsel analizlerle, yapılar yakın çevresindeki mekânların işlevlerini ve peyzajını belirlemiş olmalıdır (Evyapan ve Tokol, 2000; Ok, 1989). Ayrıca nitelikli bir kentsel arayüzde görsel ve işitsel konfor sağlanmalıdır.

Ölçek ve Oran
Nitelikli bir arayüzde, binaların yüksekliği ile binalar arası uzaklığın oranı 1 ve 1'e yakın olmalıdır (Ashihara, 1970-73; Krier, 1984; Rasmussen, 1994; Colquhoun, 1990; Alexander ve diğ., 1977; Bala, 1998). Bu oranın 1'in altında olması hapsolmuşluk hissi ve kapalılık korkusuna neden olurken, 1'in üstünde olması mekânsal etkinin kaybolmasına ve tanımsızlığa neden olmaktadır.

Karşılıklı binaların yüksekliği ve binalar arasındaki uzaklığın oranlarının insan üzerindeki mekânsal etkisi üzerine çalışmalar yapan Ashihara bütün bu oranları bir arada değerlendirmiştir (Ashihara, 1983). Rob Krier'in de Ashihara'nın belirledikleri paralelinde U/Y oranlarının mekânsal özellikleri üzerinde çalışmaları bulunmaktadır (Krier, 1984).

Kuşatılmışlık Düzeyi ve Mekânsal Kapalılık
Nitelikli bir kentsel arayüz, insanların mekân üzerinde kontrol kurmalarını sağlayacak, güvenliğin, mahremiyetin ve aidiyetin güvenvesi olan kapalılık hissini vermelidir. Çevre elemanlarının yüksekliği, konumlanışı ve köşelerin kapatılması ile kapalılık güçlendirilerek, yumuşak ve sert mekânları belirlemelidir. Kapalılık bina duvarları, geniş taç yapraklı ağaçlar veya bina köprüleri ile de sağlanabilir (GLC Study, s.14, 1978).

Zayıf kapalılık, imgelerin yok olması, yönlenmenin kaybolması iken, güçlü kapalılıkla egemenlik alanları tanımlanmakta, vandalizm azalmaktadır (Kartz, 1994; Piaget ve Inhelder, 1967; Ashihara, 1983; Norberg-Schulz, 1971).

Mekânsal Süreklilik ve Hiyerarşi
Nitelikli bir arayüzde, hareket ederken algılanan mekânlar dizisi, birinden ötekine geçerken gözlemciye süreklilik ve hiyerarşik bir düzen içinde sunulmalıdır (Lynch ve Rivkin, 1979). Hiyerarşik düzenlemelerde mekân, kendinden daha geniş açıklığa yönlenecek biçimde konumlandırılmalı (Alexander ve diğ., 1977), süreklilik kamusaldan-özele, açıktan-kapalıya, içten-dışa geçişleri sağlamalıdır. Kamusaldan özele geçiş, yarı-özel ve yarı-kamusal mekânlarla yapılmalı, kesin ve sert geçişlerden kaçınılmalıdır (Alexander ve diğ., 1977; Bakan ve Konuk, 1987; Newman, 1972; Gehl 1977).

KENTSEL ARAYÜZÜN DÜŞEY BİLEŞENİ
Yapıların dış mekânlarla sınırını oluşturan cepheler, yapılar arası mekânda "arayüz" kavramının düşey bileşeni olarak ortaya çıkmaktadır (Özyörük, 1995; Köknar, 2001). Mekânı sınırlayan yapıların mimari cephe dizilerinden oluşan arayüzler, bu yüzde yer alan cephenin mimari bileşenleri ve mekânın düşey kesit çizgisine giren görünümler toplamından oluşmaktadır (Özaydın, 1993).

Arayüzün dış cepheden farkı; yatay boyutunun yanısıra gökyüzünün sınırlandığı noktaya kadar göz konisi içine giren, içle dışın anlamlı bütünlüğünü sağlayan her öğenin arayüz kapsamında olmasıdır. Ayrıca arayüz yalnızca mekânı sınırlayan ikiboyutlu cepheler değil, aynı zamanda mekânın ta kendisini içeren üçboyutlu düzenlemeleri de içermektedir.
Cepheler kentsel mekânları sınırlandıran, dışın içe dönüştüğü duvarlar, işlevin değiştiği geçişim bölgeleridir (Yüksel, 1997; Krier, 1984). Cepheler, kentsel imgelerin belirleyicileri ve birbirinden ayırt edilebilir iki tip mekânın (mimari-kentsel mekân) birbirlerine geçişini sağlayan kritik bir sınırdır (Krier, 1984; Alexander ve diğ., 1977; Özaydın, 1993). Bu sınırda yer alan cephe, bir yandan mimari mekân, öte yandan da kentsel mekân olgularının karşılaştığı bir yüzey olarak yorumlanmaktadır (Puttemans, 1983). Kent içinde binaların yan yana gelerek oluşturdukları "duvarlar" bu bağlamda arayüzün kimliğini belirlemektedir.

Kentsel Arayüzün Düşey Bileşenine Ait Ölçütler

Cephe Öğelerinin Analizi
Nitelikli bir kentsel arayüzde, binaların yatay-düşey izleri, doluluk-boşluk oranları, cephede yer alan mimari ayrıntıların belirlediği plastik düzeni içeren cephe analizleri yapılmış olmalıdır (Shirvani, 1985; Öztürk, 1978; Konuk, 1989). Binaların cephelerinin kimliğini veren öncelikle iç/dış arasındaki bağlantıyı simgesel ve işlevsel olarak kuran açıklıklardır (Özyörük, 1995; Köknar, 2001). Açıklıklar dışındaki cephe elemanlarından payandalar, kolonlar, nişler, çıkmalar, balkonlar, sundurmalar, girişler, eşikler, vitrinler, camekânlar, güneş panelleri, reklâm panoları/taşıyıcıları, saçaklar bazen strüktürel dayanıklılığı sağlayan, bazen de cephedeki ritmik elemanlar olarak kullanılmakta ve arayüzün düşey bileşenini belirlemektedir (Gehl, 1977; Yüksel, 1979; Özaydın, 1993; Özyörük, 1995; Colom, 1996; Köknar, 2001).

Yaya ve Araç Hızındaki Algı
Nitelikli bir kentsel arayüz, yayayı ölçüt almalı ve yayanın yürüyüş doğasına uygun çözümleri içermelidir (Shirvani, 1985; Lang, 1994; Rapoport, 1987). Yaya için net bir güzergâhta geçirgenlik ve mekânsal süreklilik sağlanmalıdır (Lynch, 1986).

Ölçek Kazandırma
Nitelikli bir arayüz için düşey bileşende yapı birimlerinin bölüntüleri, girintileri, çıkıntıları, bina duvarlarının çeperlerinde alçalma ve yükselmelerle yükselti değişimleri, saçak, kolon ve arkat kullanımı gibi ölçeği yaya ölçeğine indirecek mimari ayrıntılardan yararlanılmalıdır (Alexander ve diğ., 1977; Prinz, 1980). Sınır öğesi olan yapı yüzlerinde görülen her türlü düzenleme kentsel arayüzün düşey bileşeninin belirleyicisidir. Özellikle de cephelerdeki açıklıkların oranları düşey bileşen üzerinde etkilidir.

Düşey Bileşende Sosyallik
Jacobs (1984), güvenlik duygusunu pekiştirmek için arayüzdeki yapıların yaşanan cepheleriyle kamusala yönlendirilmeleri gerektiğini savunmaktadır. Toplumsal kullanıma açık mekânlar üzerine vitrini olmayan işyerleri, bankalar, bürolar, garajlar ve depolar gibi kullanımlar yerleştirilmemelidir (Çağlar, 1992). Binaların otopark girişi gibi yaya etkinliklerini kesen işlevleri kentsel meydan, sokak ve cadde gibi mekânlara yönlendirilmemelidir (Shirvani, 1985).

Bunun yerine zemin katı düzeyinde dükkânlar, restoranlar, eğlence etkinlikleri gibi kentsel arayüzleri canlandırıcı çözümler önerilmelidir. Dükkânların çalışma saatleri dışında da vitrinler yeterli ölçüde aydınlatılmış olmalıdır. Bu görüntü vitrin seyretmeyi ve dolaşmayı özendirerek arayüzlerin çalışma saatleri dışında ıssız kalmasını önlemektedir (Çağlar, 1992).

Yol mekânını oluşturan yapı dizilerinin dışa açılan pencereleri, çıkmaları, balkonları ve girişleri sosyal ilişkilerin oluşmasını sağlayan doğru ayrıntılardır ve arayüzü canlandırıcı çözümlerdir.

Kesik Sürekli-Yumuşak Sert
Mekânsal dizi olarak kentsel arayüz olgusunun sahip olduğu süreklilik-kesiklik, yumuşaklık-sertlik etkisinin farkında olarak düzenlemeler yapılmalıdır (Özaydın, 1993). Arayüzler bir dizi geçiş mekânı olarak sert veya yumuşaktır. Özel ve kamusal mekânı ayıran arayüz bir düzlem ise buna "sert arayüz", mekân sıralamalarından oluşuyorsa buna "yumuşak arayüz" denmektedir (Özaydın, 1993; Yüksel, 1979; Özbay, 1997).

KENTSEL ARAYÜZLER ÜZERİNE SON SÖZ
Kentsel arayüzlerin başarısını belirleyen temel unsurlar, yatay düzlemde binaların kütle kompozisyonları ve düşey düzlemde cephe özellikleridir. Türkiye'de genel olarak kentsel yerleşimleri düzenleyen nâzım imar planı ve paralelinde hazırlanan uygulama imar planları arazi kullanış biçimlerine, ulaşım sistemlerine, yapı adaları içindeki binaların kat yüksekliklerine, derinliklerine, yapı yaklaşma sınırına, parsel cephesine, derinliğine, TAKS'a, ön-yan-arka bahçe uzaklıklarına ilişkin bazı düzenlemeler getirirken arayüzün yatay bileşeninin de bilinçli veya bilinçsiz belirleyicisi olmaktadır.
Türkiye'de yaygın uygulama, parsellerin belirlenmesi ve her parselin kendi içinde değerlendirilmesidir. Bu anlayış, binaların yan yana dizilmelerinden başka olasılıkları teşvik edici görünmemektedir. Yalnız kentsel arayüzlerin yatay bileşeni olarak binaların kütle ve kompozisyonları için değil fakat ayrıca, düşey bileşen için de tek tek parseller içinde ya birbirinden farklı cepheler yaratma endişesiyle birbirleriyle bütünleşememiş ya da toplu üretimlerde tek bir tipin yinelendiği tekdüzelikle problemlidir.

Nitelikli kentsel arayüzler elde etmek için var olan mevzuat ve imar plan anlayışını bir çırpıda yok saymak yaşama geçirilmesi -önerildiği kadar- kolay olmayan düzenlemeleri içermektedir. O halde var olan sistemin içinde yapılacak bazı kural değişiklikleriyle üretilmişlerden daha nitelikli kentsel arayüzler üretmenin potansiyelini araştırmak anlamlı bir çaba olacaktır.

NOT
1. 1993 yılında MSÜ'de Gülşen Özaydın tarafından hazırlanan "Kentsel Tasarım Kapsamında Tarihi Kentsel Mekânlarda Arayüzlerin Düzenlenmesine Sistemli Bir Yaklaşım" adlı doktora tezinde arayüzler "kentlerde yapılanmış alanlarda kentsel dış mekânların arakesitinde yer alan ve mimari cephelerin toplamından oluşan bir yüzey" olarak ele alınmıştır. 1995 yılında ODTÜ'de yüksek lisans tezi olarak İnci Özyörük tarafından yapılan
"The Interface of Architectural Built Form & Urban Outdoor Space" adlı çalışmada arayüzler geçişim (transitional zone) bölgeleri olarak irdelenmiştir. Köknar (2001) tarafından hazırlanan "Mekânsal Arayüzlerin Kente ve Yaşama Katılımları Üzerine Bir İnceleme" adlı çalışmada mekânsal arayüzler kent ortamında "serbest kalınan", "gündelik stresten kopulan" ve "buluşulan" eşikler olarak tanımlanmıştır.

KAYNAKLAR
- Alexander, C.; "Timeless Way of Building",
Oxford University Press, New York, 1981.
- Alexander, C.; Neis, H.; Anninou, A.; King, I.;
"A New Theory of Urban Design", Oxford University Press, New York, 1977.
- Ashihara, Y.; "The Aesthetic Townscape, Manssachusetts Institute of Technology",
MIT Press, 1983.
- Ashihara, Y.; "Exterior Design in Architecture",
Van Nostrand Reinhold Company, New York, 1970.
- Bala, A.H.; "Konut Yakın Çevresinde İmar Mevzuatının Dış Mekân Oluşumuna Etkileri", yüksek lisans tezi, SÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya, 1998.
- Bala, A.H.; Çağlar, N.; "Kentsel Arayüzlerin Düzenlenmesine Yönelik Analitik Bir Çerçeve", Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 18,
s.2, 2004.
- Bacon, E.N.; "Design of Cities", The Viking Press, New York, 1982.
- Bakan, K.; Konuk, G.; "Türkiye'de Kentsel Dış Mekânların Düzenlenmesi", TÜBİTAK Yapı Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara, 1987.
- Chermayeff, S.; Alexander, C.; "Community & Privacy, Doubley, New York, 1965.
- Ching, F.D.K.; "Architecture; Form, Space & Order", VNR, New York, 1996.
- Colom, A.; "The Process of Design: A Tool in the Exploration & Understanding of Place, MIT", Master of Science in Architectural Studies, Graduate School of Natural and Applied Sciences, USA, 1996.
- Colquhoun, A.; "Mimari Eleştiri Yazıları",
Çev. Cengizkan, A. Şevki Vanlı Mimarlık Vakfı, 1990.
- Cullen, G.; "Townscape", Van Nostrand Reinhold Company, New York, 1975.
- Curran, R.; "Architecture and Urban Experience", Van Nostrand Reinhold Company, New York, 1983.
- Çağlar, N.; "Konut Alanları ve Alışveriş Merkezlerindeki Kent Sokaklarının Çağdaş Tasarımları Üzerine Bir Araştırma", doktora tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 1992.
- Çubuk, M.; Yüksel, G.; Karabey, H.; "Yapılanmamış Kentsel-Kamusal Dış Mekânlar", YAPI dergisi, s.30, 1978.
- Denel, S.; "Batılılaşma Sürecinde İstanbul'da Tasarım ve Dış Mekânlarda Değişim ve Nedenleri", ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yayınları, Ankara, 1982.
- Elliot, C.; Stean, J.; "Designing America: Creating Urban Identity", Van Nostrand Reinhold, New York, 1994.
- Evyapan, G.; "Kentleşme Olgusunun Hızlanması Nedeniyle Yapılar Yakın Çevresi Düzeyinde Açık Alan ve Mekânların Değişimi", ODTÜ Yayınları, Ankara, 1980.
- Evyapan, G.; Tokol, A.; "Landscape Design Lectures", METU Faculty of Architecture Press, Ankara, 2000.
- Ewert, A.; Chave, D.; Magill, A.; "Culture, Conflict and Communication in the Wildland-Urban Interface," WestviewPress, USA, 1993.
- Gehl, J.; "The Interface Between Public & Private Territories In Residential Areas", Department of Arch and Building, Melbourne University, 1977.
- Gehl, J.; "Life Between Buildings: Using Public Space", Van Nostrand Reinhold, New York, 1987.
- Giritlioğlu, C.; "Şehirsel Mekân Öğeleri ve Tasarım", İTÜ Mimarlık Fakültesi Baskı Atölyesi, İstanbul, 1991.
- GLC Study; "An Introduction To Housing Layout", The Architectural Press, New York, 1978.
- Günay, B.; Selman, M.; "Kentsel Görüntü ve Kentsel Estetik Örnek Kent: Ankara, Kent", Planlama, Politika, Sanat (Der. İlhan Tekeli), ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yayını, Ankara, 1994.
- Hedman, R.; Jaszewski, A.; "Fundamentals of Urban Design", American Planning Association, Chicago, Illinois, 1984.
- Holston, B.; "The Modernist City: Anthropological Critique of Brasilia", Chicago Press, Chicago, 1989.
- Jacobs, J.; "The Death & Life of Great American Cities", Penguin Books Ltd., USA, 1984.
- Krier, K.; "Urban Space", Rizzoli International Publication, 1979, New York, 1984.
- Köknar, B.; "Mekânsal Arayüzlerin Kente ve Yaşama Katılımları Üzerine Bir İnceleme", yüksek lisans tezi, İTÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 2001.
- Lang, J.; "Urban Design: The American Experience", Van Nostrand Reinhold, New York, 1994.
- Lynch, K.; Rivkin M.; "A Walk Around The Block", Ittenson&Rivlin, Proshansky, 1979.
- Lynch, K.; "The Image of the City", The MIT Press, Cambridge, Mass., 1986.
- Lozano, O.E.; "Community Design & Culture of Cities", "The Crossroad and the Wall", Cambridge University Press, Cambridge, 1990.
- Kartz, P.; "The New Urbanism: Toward an Architecture of Community", Mc Graw-Hill, Inc. New York, 1994.
- Konuk, G.; "Kamu Mekânları Tasarımında Cephe Düzeni", "Kamu Mekânları Tasarımı ve Kent Mobilyaları," 15-16 Mayıs 1989, sempozyumu bildirileri, Mimar Sinan Üniversitesi Matbaası,, İstanbul, s.55-61 1989.
- Norberg-Schulz, C.; "Existence Space & Architecture", Studio Vista, Praeger Publishers Inc. London, 1971.
- Ok, V.; "Kentsel Açık Alanların Tasarlanmasında Mikroklimatik Etkilerin Ele Alınışı", "Kamu Mekânları Tasarımı ve Kent Mobilyaları sempozyum bildirileri, Mimar Sinan Üniversitesi Matbaası, 15-16 Mayıs 1989, s.85-92, İstanbul, 1989.
- Özaydın, G.; "Kentsel Tasarım Kapsamında Tarihi Kentsel Mekânlarda Arayüzleri Düzenlenmesine Sistemli Bir Yaklaşım", doktora tezi, MSÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 1993.
- Özbay, E.; "Konut Yerleşimlerinde Yapılar Arası Mekân Düzenleme Esasları", yüksek lisans tezi, MSÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 1997.
- Özyörük, İ.; "The Interface of Architecutural Built Form and Urban Outdoor Spece", METU, M.S. Thesis, Graduate School of Natural and Applied Sciences, Ankara, 1995.
- Öztürk, K.; "Mimarlıkta-Tasarım Sürecinde Cephelerin Estetik Ağırlıklı Sayısal-Nesnel Değerlendirilmesi İçin Bir Yöntem Araştırması", doktora dezi, KTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü İnşaat
ve Mim. Fak., Trabzon, 1978.
- Piaget, J.; Inhelder, B.; "The Child's Conception of Space", Norton&Company Inc, NY, 1967.
- Prinz, D.; "Stadtebau", Band I. Stadtebaulichers Entwerfan, Kohkhammer, 1980.
- Puttemans, P.; "Batı Avrupa'da Cephenin Yaşamı, Ölümü ve Yeniden Dirilişi", (Çev. S. Ciner)
YAPI dergisi S:47, 1983.
- Rasmussen, S.E.; "Yaşanan Mimari", (Çev. Ömer Erduran), Remzi Kitabevi, İstanbul, 1994.
- Rapoport, A.; "Pedestrian Street Use: Culture& Perception Public Street for Public Use",
A.V. Mounden (der), Van Nostrand Reinhold Company, New York, 1987.
- Rossi, A.; "The Architecture of the City",
The MIT Press, Cambridge, Massachusetts, 1982.
- Rowe, C.; Koether, F.; "Collage City", 4rt edition,
MIT Press, Cambridge, USA, 1978.
- Shirvani, H.; "The Urban Design Process", Van Nostrand Reinhold Company, New York, 1985.
- Tekeli, İ.; "Türkiye'de Kentleşme Yazıları", Turhan Kitapevi, Bilimsel Eserler Dizisi, s.13, Ankara, 1982.
- Tekeli, İ.; "Kent Planlama Konuşmaları",
TMMOB Mimarlar Odası Yayını, Ankara, 1991.
- Tekeli, İ.; "Modernite Aşılırken Kent Planlaması", İmge Yayınevi, Ankara, 2001.
- Trancik; "Finding Lost Space", Theories of Urban Design, Van Nostrand Reinhold Company,
New York, 1986.
- Tol, E.; "A Stud On Global Lexion To Find A Medium For Urban Space Design Variables", METU, M.S. Thesis, Graduate School of Natural and Applied Sciences, Ankara, 1993.
- Yüksel, G.; "Kentsel Tasarımda Boyutlandırma Ölçütleri İçin Geniş Kapsamlı Bir Model Önerisi", MSÜ doktora tezi, İstanbul, 1979.

Yapı Dergisi, 293

ETİKETLER: yeşil
http://www.yapi.com.tr/haberler/mimarlik---sehircilik-bina---kent-ic---dis-ozel---kamusal-arasinda-kentsel-arayuzler_61114.html

Read Comment Section
1 Yorum Yorum Yaz
  • çok olumlu bir araştırma olmuş emeğinize elinize sağlık. YANITLA
1 yorumdan 1 tanesi gösteriliyor. 
Yorumunuzu ekleyin
Gönder

Yorumum onaylandığında e-posta ile bildir.

E-posta adresimle bültenlere abone olmak istiyorum

REKLAM VERİN

Haber gönderin Hemen haber gönderin

Sosyal Medyada Yapi.com.tr:

Abone Ol Yapı sektöründeki tüm gelişmelerden en önce siz haberdar olmak isterseniz e-bültenimize abone olun.
Bülten arşivine erişmek için tıklayın

REKLAM VERİN

Ajanda
TAMAMI » Bugünkü Etkinlikler BUGÜN:
Herhangi bir etkinlik mevcut değil!