Lütfen Tarayıcı Sürümünüzü Yükseltiniz.
 
BÖLÜM SPONSORU Egepen Egepen

Kentsel Ayrışmanın Yüzü: Derbent

2000'li yıllardan itibaren bir devlet politikası olarak devletin çeşitli kademelerince daha sağlıklı ve güvenli kentsel mekanlarda yaşamak olarak dile getirilen kentsel dönüşümün temel hedefinin varsıllar için yaşam alanları oluşturmak olduğunu Derbent örneğinde tesbit etmek mümkündür.

bianet.org
Kentsel Ayrışmanın Yüzü: Derbent

1950'li yıllar Türkiye kentleşmesine içkin gecekondulaşma sürecinin görünürlüğünün miladıdır. Bu yıllarda ve takip eden onyıllarda, özellikle İstanbul'a dönük yoğun sanayi yatırımlarıyla birlikte ihtiyaç duyulan emek gücünün tetiklediği göçle gecekondu mahalleleri oluşmaya başladı. Kent mekanının sermaye, emek ve arazi ilişkileri bağlamında yeniden kurulduğu bu süreçte, Derbent, Büyükdere-Maslak hattındaki sanayileşmeye bağlı olarak, 1970'li yıllarda bir gecekondu mahallesi olarak kuruldu.

Büyükdere-Maslak Hattı'nın gelişimi

Büyükdere-Maslak aksı 1950'leri izleyen yıllarda ilk büyük ilaç ve sanayi kuruluşlarının bu hat üzerine yerleşmesi ile yakın çevresinde gecekondu alanlarının oluşmasını tetikledi, süreci büyük sermaye gruplarının (Sabancı Holding, Yapı Kredi Bankası ve İş Bankası) aynı aks üzerinde büyük arsalar satın almaları izledi.

1974'te birinci Boğaz Köprüsü ve bağlantı yollarının tamamlanması ile aks üzerindeki gelişme daha da hızlandı. Aynı dönemde hazırlanan Nazım İmar Planı (1974) aksın devamında yer alan orman alanları ve içme suyu havzalarının kentsel gelişme ile tehdit altında olmasını gözönüne alarak, tam anlamı ile gelişimi durduracak bir karar üretmese de, hattın, ikincil merkez olarak gelişmesini öngördü.

1980'den sonraki Dalan dönemine gelindiğinde ise, mevcut aks, 1974 planındaki çekinceleri yok sayarak, yoğun yapılaşmanın teşvik edildiği imtiyazlı haklarla yeniden planlandı.

Bu dönem, İstanbul'da ilk kez gökdelen yapımının telaffuz edildiği zamana denk düşer ki, genelde İstanbul kenti için yeni sosyo-mekansal ilişkilerin kurulduğu, özelde, Büyükdere-Maslak Hattı'nın uluslararası merkezi iş alanı olarak geliştiği ve kentsel ranta konu olduğu sürecin de ilk aşamalarıdır.

1980'li yıllardan 2000'li yıllara gelinirken, farklı aksları uluslararası iş merkezi olarak geliştirme yönünde özellikle politik düzeyde kararlar alındı, süreç çelişkili bir tartışma zemininde ilerledi. Özellikle 1990'ların sonlarına doğru, İstanbul kentinin küresel kent olması yönünde yerel ve ulusal düzeyde benimsenen söylem Büyükdere-Maslak hattının hem uluslararası sermaye yatırımlarını hem de yakın çevresinde ormanlık arazilerin içinde yerleşen lüks konut yatırımlarının da çekim alanı olmasına neden oldu.

Buna bağlı olarak gelişen büyük finans kurumlarının ve büyük sermaye gruplarının merkezlerinin bu hatta yer seçmesi ve Belgrad Ormanları'na sırtını dayayan ve yüzünü Boğaz manzarasına dönmüş lüks konutların hızlı bir oranda artması, sanayi ve gecekondu birlikteliği ile gelişmiş Büyükdere-Maslak aksının sosyo-mekansal olarak yaşadığı dönüşümü 2010 yılına geldiğimizde net bir şekilde önümüze serer.

Lüks Konutların Arasında Bir Gecekondu Alanı

Derbent; Hazine, Milli Emlak, Vakıflar ve özel mülkiyette olan karma bir arazi yapısı üzerine kuruldu. Yaklaşık nüfusu 13-14 bin olan mahalle, 1200 hanelidir. Mahalle, 5 ana caddesi, 53 sokağı ve 2000 öğrencisi olan okuluyla Sarıyer Belediyesi'ne bağlıdır. Bugüne kadar mahallede yapılan evlerin büyük bir çoğunluğu tapu tahsis belgesine sahiptir.

Mahallenin dönüşüm süreci ile ilk karşılaşması, 1986'da mahallelilerin dışındaki kişiler tarafından kurulan Atatürk Yapı Sanayi Kooperatifi'nin mahallenin belli bir alanından hisse toplamaları ile başlar. Söz konusu arsa, hisseli tapuya sahip olduğundan, Kooperatif, diğer 72 hisseye sahip olanlarla paylaşım konusunda anlaşamadıkları gerekçesi ile izale-i şuyu davası açarak, mahkemenin arsayı satışa çıkarması sonucu açık arttırma yolu ile tüm arsanın sahibi olur.

1996'da gerçekleşen satışın ardından, mahkeme kararı temyize gitse de sonuç değişmez. Böylece, Derbent, 2001-2002 yıllarında üzerine daha sonra MESA Maslak Konutları'nın yapılacağı arsanın mahkeme eli ile büyük bir inşaat şirketine satışı yoluyla ilk dönüşümü yaşadı. Mahallenin önemli bir kısmının lüks bir kapalı site olan MESA evlerine dönüşmesi mahallenin tarihi ve bugün gelinen süreçte yaşanacak kentsel dönüşümün sonuçları açısından önem taşır.

 

http://www.yapi.com.tr/haberler/kentsel-ayrismanin-yuzu-derbent_83564.html

Read Comment Section
İlk Yorumu Siz Yapın
Gönder

Yorumum onaylandığında e-posta ile bildir.

E-posta adresimle bültenlere abone olmak istiyorum

REKLAM VERİN

Haber gönderin Hemen haber gönderin

Sosyal Medyada Yapi.com.tr:

Abone Ol Yapı sektöründeki tüm gelişmelerden en önce siz haberdar olmak isterseniz e-bültenimize abone olun.
Bülten arşivine erişmek için tıklayın

REKLAM VERİN

Ajanda
TAMAMI » Bugünkü Etkinlikler BUGÜN:
Herhangi bir etkinlik mevcut değil!